Vrijwilligers die mensen helpen met geldzorgen leveren Nederland volgens recent onderzoek jaarlijks ruim 208 miljoen euro op. Achter dat indrukwekkende bedrag gaat vooral een menselijke werkelijkheid schuil: inwoners die door ziekte, scheiding, baanverlies of stijgende kosten financieel vastlopen. In Katwijk proberen vrijwilligers van Grip op de Knip die problemen vroegtijdig te voorkomen. Coördinator Dick van Beelen ziet dagelijks wat het verschil kan zijn. “Vaak zijn kosten die ontstaan door schulden eigenlijk gewoon te voorkomen.”
Landelijk onderzoek
Het landelijke onderzoek wat vorige week in het nieuws kwam, berekende dat vrijwillige schuldhulp gemiddeld zo’n 3400 euro maatschappelijke winst per hulpvraag oplevert. Dat bedrag ontstaat vooral doordat kosten van incassobureaus, deurwaarders en langdurige schuldregelingen worden voorkomen. Volgens Dick van Beelen is dat herkenbaar. Wanneer mensen eenmaal in een spiraal van incassokosten terechtkomen, kan het snel oplopen.
“De mensen die in de schulden zitten worden geconfronteerd met allerlei extra kosten van deurwaarders en incassobureaus,” legt hij uit. “Dat zijn bedragen die soms duizenden euro’s kunnen oplopen. In veel gevallen zijn die kosten grotendeels te voorkomen als je er eerder bij bent.” Grip op de Knip probeert juist op dat moment in te grijpen: voordat een schuldprobleem escaleert.
Lees verder onder de foto…
Dick van Beelen in vergadering met vrijwilligers van Grip op de Knip Katwijk
Relatief snel
De hulp die vrijwilligers bieden is heel verschillend. Soms gaat het om relatief eenvoudige vragen: iemand die moeite heeft met budgetteren of het overzicht kwijt is in de administratie.
“Er zijn hulpvragers die na twee gesprekken weer verder kunnen,” zegt Van Beelen. “Dan gaat het bijvoorbeeld over budgetcoaching: hoe ga je structureel met je geld om?” Maar er zijn ook situaties waarin vrijwilligers jarenlang meelopen. Eén van de maatjes van de organisatie begeleidt bijvoorbeeld al langere tijd een inwoner die langdurig financieel vastzit. “Dat is precies de kracht van een vrijwilligersorganisatie: tijd en persoonlijke aandacht.”
Heel verschillende hulpvragers
Wie denkt dat financiële problemen alleen voorkomen bij mensen met een laag inkomen, vergist zich. Volgens Van Beelen komen hulpvragen uit alle lagen van de samenleving. “Het is een heel diverse groep,” zegt hij. “Je hebt mensen met nul schulden die bang zijn dat het misgaat, maar ook mensen die al echt in een lastige situatie zitten.”
Soms gaat het om onverwachte gebeurtenissen zoals ziekte, baanverlies of pensionering. In andere gevallen blijkt dat iemand recht heeft op een toeslag of regeling waar hij of zij nooit gebruik van heeft gemaakt.
Van Beelen noemt een recent voorbeeld van een man die na zijn pensionering financieel in de knel dreigde te komen. Door samen zijn situatie uit te zoeken bleek dat hij recht had op een regeling waardoor zijn inkomen weer voldoende werd. “Daardoor kon hij zijn vaste lasten weer betalen,” vertelt Van Beelen.
Laagdrempelig
Waarom kloppen mensen soms eerder bij een vrijwilligersorganisatie aan dan bij een officiële instantie? Volgens Van Beelen speelt de persoonlijke benadering een belangrijke rol. Waar een gesprek bij een gemeente vaak op kantoor plaatsvindt, zit een vrijwilliger meestal gewoon bij iemand aan de keukentafel. “Het is een andere setting,” zegt hij. “Je bent letterlijk bij mensen thuis in hun eigen omgeving.”
Dat maakt de drempel vaak lager. Tegelijk benadrukt hij dat organisaties als Grip op de Knip juist aanvullend zijn op professionele schuldhulpverlening. Vrijwilligers werken samen met onder meer de gemeente Katwijk, woningcorporatie Dunavie, de Voedselbank en diaconieën van kerken. Wanneer nodig kunnen hulpvragers worden doorverwezen naar andere vormen van ondersteuning.
Midden-Oosten
De financiële kwetsbaarheid van huishoudens wordt bovendien sterk beïnvloed door ontwikkelingen in de wereld. De recente spanningen en oorlogsdreiging in het Midden-Oosten laten bijvoorbeeld zien hoe snel economische gevolgen zichtbaar worden.
“Je merkt het meteen aan de pomp,” zegt Van Beelen. Brandstofprijzen en energiekosten reageren vaak direct op geopolitieke spanningen. Hoewel het nog moeilijk te voorspellen is wat de precieze gevolgen zullen zijn, verwacht hij dat internationale ontwikkelingen uiteindelijk ook lokaal voelbaar kunnen worden. Stijgende energieprijzen of inflatie kunnen nieuwe groepen inwoners financieel onder druk zetten. Voor organisaties als Grip op de Knip zou dat zomaar kunnen resulteren in een mogelijk nieuwe golf aan hulpvragen.
Zichtbaar blijven
Als vrijwilligersorganisatie is Grip op de Knip Katwijk voorbereid op meer hulpvragen. Met veertig maatjes is er voldoende ruimte om meer hulpvragers te helpen. Voor de toekomst ziet Van Beelen vooral één belangrijke uitdaging: zichtbaarheid.
“Ik denk dat we moeten blijven werken aan de laagdrempeligheid,” zegt hij. “Mensen moeten weten dat ze bij ons terecht kunnen.” Wie iemand kent die financieel vastloopt, hoeft volgens hem niet te wachten tot de problemen onoverzichtelijk worden. “Hoe eerder mensen hulp zoeken, hoe groter de kans dat we samen een oplossing kunnen vinden.” En daarmee wordt niet alleen persoonlijk leed voorkomen, maar ook een hoop maatschappelijke kosten.
Zoals het landelijke onderzoek laat zien: soms kan een gesprek aan de keukentafel duizenden euro’s besparen.
Grip op de Knip Katwijk draait volledig op vrijwilligers. De organisatie telt ongeveer 45 betrokken mensen, waaronder zo’n veertig zogenoemde maatjes die inwoners persoonlijk begeleiden.
Deze vrijwilligers krijgen een training via SchuldHulpMaatje Nederland en worden daarna gekoppeld aan hulpvragers. Volgens Van Beelen is hun inzet van grote waarde voor de samenleving. “Als organisaties zoals Grip op de Knip er niet zouden zijn, dan zouden veel situaties pas veel later zichtbaar worden,” zegt hij.
En dat betekent meestal dat de problemen ook groter zijn.
Grip op de Knip Katwijk zoekt nog uitbreiding van het bestuur. Voor meer informatie mail naar info@gripopdeknipkatwijk.nl